АДАМ БОЛМЫСЫНЫҢ ГУМАНИСТІК БАСТАУЛАРЫ

Abstract

Бұл мақалада адам болмысының гуманистік бастаулары философиялық антропология, этика және тұлға философиясы тұрғысынан талданады. Зерттеудің негізгі назарында адамды тек биологиялық не әлеуметтік құбылыс ретінде емес, өзіндік құндылығы, еркіндігі, жауапкершілігі және басқа адамға қатынасы арқылы айқындалатын тұтас болмыс ретінде түсіну мәселесі тұр. Гуманизмнің мазмұны адамды абсолюттендірумен шектелмей, оның қадір-қасиетін, ар-ожданын, таңдау еркіндігін және өз әрекетінің салдарын мойындау қабілетін бірлікте қарастыру арқылы ашылады. Мақалада гуманистік бастау тұлғаның ішкі автономиясы, эмпатия, диалог, өзгені мақсат ретінде қабылдау, моральдық жауапкершілік және мағыналы өмір құру ұстанымдарымен байланыстырылып түсіндіріледі. Канттың тұлға қадірі туралы идеялары, М. Бубердің диалогтық философиясы, Э. Фроммның гуманистік этикасы, В. Франклдың мағынаға ұмтылу тұжырымы және Абайдың адамгершілік туралы ойлары салыстырмалы түрде қарастырылады. Нәтижесінде гуманистік бастау адам табиғатына дайын күйде берілген қасиет емес, мәдениет, білім, моральдық тәжірибе және саналы таңдау арқылы дамитын экзистенциалдық-этикалық мүмкіндік деген тұжырым ұсынылады.