Reviews of Modern Science

ГАЛИНА ҚАРАМОЛДАЕВАНЫҢ ҰСТАЗДЫҚ ҰСТАНЫМЫ

Әділбекова Ләззат Махайқызы — 2026-02-16

Әншілік даралығымен, ұстаздық ұстанымымен есімі халқымызға кеңінен мәшһүр өнер маманы Галина Жұмабекқызы Қарамолдаеваның еңбек жолы да, шығармашылық жолы да өзінің ұшқан ұясы, 40 жыл ұстаздық еткен Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетімен тығыз байланысты. Галина Жұмабекқызының ұзақ жылдарғы ұстаздық қызметінде оқу орнының тарихында оның дамуына, өсіп-өркендеуіне, беделінің артуына, түлектерінің кеңінен халыққа танылуына қосқан үлесі орасан зор және ұшан теңіз.

Галина Жұмабекқызы 1946 жылдың 12 ақпанында Жамбыл облысы Қордай ауданы Георгиевка ауылында майданнан жеңіспен оралған соғыс ардагерінің отбасында дүниеге келді. 1960 жылы 8 класты бітірген соң, жастайынан мұғалім болуды армандаған қыз Қызылорда қаласындағы М. Мәметова атындағы Қыздар педагогикалық училищесіне түсіп, оны аяқтаған соң, 1964-1967 жылдар арасында Жамбыл облысы Шу ауданы Шоқпар станциясындағы орта мектепте музыка пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. Ал өнерге деген құштарлық оны сол кездегі Қыздар институтына алып келіп, аталған оқу орнын 1971 жылы үздік аяқтап, музыка-педагогика факультетіне оқытушылық қызметке қалдырды. Өзінің ұшқан ұясында үлкен абыроймен қызмет атқарған Галина Жұмабекқызы 1992 жылдан бастап «Хореография», 2006-2007 оқу жылынан бастап «Мәдени-бұқаралық жұмыстардың теориясы мен әдістемесі» кафедрасының меңгерушісі болып жұмыс істеді, вокал және хореография өнерін дамыту жолына тер төкті.

ТЕРРИГЕНДІК КОЛЛЕКТОРДЫҢ ТҮП АЙМАҒЫН ҚЫШҚЫЛМЕН ӨҢДЕУ

Жаксыбек А.С. — 2026-02-16

Наиболее эффективным и широко используемым методом воздействия на призабойную зону пласта для увеличения или восстановления продуктивности добывающих и приемистости нагнетательных скважин является кислотная обработка скважины. Важным и наиболее ответственным этапом проектирования технологии кислотной обработки является выбор технологической жидкости процесса. Успешность обработки продуктивного пласта во многом зависит от сочетаемости подобранной кислотной композиции и минералогического состава обрабатываемого интервала

FIELD TESTS OF BUILDING MIXES BASED ON MAN-MADE WASTE

К. Akishev — 2026-02-16

Basements and buried structures, in particular bomb shelters, strategic facilities and storage facilities, are operated in conditions of high humidity, limited ventilation and constant contact of enclosing structures with groundwater and capillary waters. Durability, moisture resistance, crack resistance, and preservation of the strength characteristics of building materials over a long service life are critically important for such facilities. Traditional building mixes do not always provide the required level of protection against water saturation, corrosion and bio-damage. The use of man-made waste in building mixes makes it possible to form a denser microstructure, reduce permeability and increase the resistance of materials to moisture. Conducting field tests in real-world operating conditions is a necessary step for an objective assessment of the operability of such mixtures, confirming their reliability and justifying their use in the construction and reconstruction of facilities with increased responsibility.

The use of man-made waste in building mixes is being actively studied in foreign studies [1-8]. In the countries of the European Union (Germany, the Netherlands, France), the main focus is on the use of fly ash, blast furnace slag and construction waste to increase the density and durability of concrete, including underground structures. In China and South Korea, research is focused on the mass disposal of industrial waste while increasing the moisture resistance and corrosion resistance of materials. In the USA, the emphasis is on regulatory adaptation and long-term field testing of mixtures for infrastructure and protective structures. In Kazakhstan, research is mainly focused on laboratory evaluation of mixtures using ash from thermal power plants, metallurgical and mining waste, while field testing in humid climates and underground operation remains limited, which underlines the relevance of this work.

Innovative Technologies and Their Impact on Energy Transformation

Elene Pantskhava — 2026-02-16

Technological innovations in power engineering are one of the most important factors for the sustainable development of the modern world. The energy sector is rapidly transforming with the introduction of digital technologies, renewable energy sources, energy storage systems, and smart grids. Innovative solutions contribute to increasing the efficiency of energy production, reducing negative environmental impacts, and strengthening the security of energy supply. Modern energy is increasingly based on automation, artificial intelligence, and data analytics, which ensures the rational use of resources and a customer-centric approach.

The paper discusses the important role of the power engineering sector in advancing, emphasis is placed on technological innovation, which has a significant impact on investors and researchers focused on promoting a clean ecosystem and financial market sustainability.

ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ В ИНСТРУМЕНТАЛЬНОМ АУДИТЕ

Айтхожаева Евгения Жамалхановна — 2026-02-16

В статье рассматриваются современные инструменты инструментального аудита информационной безопасности с применением технологий искусственного интеллекта (ИИ). Выполнена классификация ИИ-ориентированных решений и проведен их сравнительный анализ по архитектуре, функциональности и ограничениям. Особое внимание уделено роли AI-агентов и больших языковых моделей в автоматизации этапов тестирования на проникновение. В практической части представлено применение диалогового ИИ-инструмента CAI в лабораторной среде при анализе уязвимостей веб-приложения DVWA. Показано, что использование ИИ ускоряет интерпретацию результатов и подготовку отчетности при сохранении ведущей роли специалиста. Сделан вывод о перспективности гибридной модели аудита на основе принципа human-in-the-loop.

DEVELOPMENT OF AN IN VITRO GARLIC (ALLIUM SATIVUM L.) COLLECTION: A NOVEL BIOTECHNOLOGY APPROACH IN KAZAKHSTAN

Z.M. Matai — 2026-02-16

In modern Kazakhstan, garlic (Allium sativum L.) cultivation is limited, with few domestic summer and winter varieties available. In vitro culture provides a promising biotechnology approach for rapid, uniform, and disease-free propagation of garlic, ensuring preservation of genetic resources and supporting food security. This study aimed to establish an in vitro garlic collection using local varieties, including Arman and Zailiyskiy. Explants were carefully selected and sterilized, followed by growth on MS-based culture media supplemented with BAP and NAA. Shoot induction and rooting were monitored, assessing plantlet survival, contamination rates, and morphological development. Results showed high survival and efficient shoot induction in domestic varieties, confirming the suitability of in vitro culture for propagating and preserving local germplasm. The established collection offers significant scientific value by maintaining genetic diversity and providing material for breeding programs. Practically, it enables the introduction of disease-resistant, high-yielding garlic forms into agricultural production. This approach contributes to sustainable agriculture, reduces dependence on imported planting material, and supplies ecologically safe, high-quality food. In conclusion, establishing an in vitro garlic collection represents a novel and relevant biotechnology strategy in Kazakhstan, enhancing productivity and supporting national food security.

LINGUISTIC ANALYSIS OF A LITERARY TEXT

Mammadova Aynur İbrahim — 2026-02-16

Nowadays, modern linguistics deals with formation of text and discourse. For many years, in modern linguistics linguists like Bart, Lotman, Galperin, Kuhn began to have been researching literary texts and their analysis. In modern language analysis of literary text is called a philological analysis, linguistic analysis, linguistic interpretation or a linguo-cognitive analysis. Linguo-cognitive analysis means the relation between consciousness and a language. The literary text completely depends on the context, thus texts can be considered contextual. Many linguists consider context an indispensible part of pragmatics, so pragmatics itself investigates communication according to the context. In modern textlinguistics pragmatics is studied due to its five aspects. Leech (1983) classified them as followed: deixis, conversational implicature, presupposition, speech acts and conversational structure. In this article we mainly based on Beaugrande’s and Dressler’s text researches and obtained some valuable outcomes. As we know text is the largest unit of linguistics that composed of lexical units. The meaning of the text serves the communication, information and expression of thoughts. The process of interpreting text is generally based on context of situation and context depends on background knowledge[1, 3]. Context of situation depends on person and personalities, verbal and non-verbal actions among correspondents, and other relevant features of situation.

Zur Frage des Bedeutungswechsels im Deutschen und Georgischen

Eliso Koridze — 2026-02-16

Investigating the meaning of a lexeme has been and remains a current and interesting problem in linguistics. It can encompass the fields of contrastive linguistics, sociolinguistics, and psycholinguistics. This allows us to uncover different variations of the basic meaning and then evaluate them using extralinguistic approaches. The investigation of word meaning must be based on culture-specific historical and psychological experiences applicable to a particular language community, which does not always appear to be a solution to the problem and gives rise to more in-depth research. It has become more relevant to research the historical changes in meaning and terminology in German and Georgian, the observation and elimination of special linguistic expressions, and the use of the collected material to compare ways of naming individual concepts.

ҚАЗАҚ ТІЛІН ҒЫЛЫМ ТІЛІ РЕТІНДЕ ҚАЛЫПТАСТЫРУ: ТЕРМИНОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

Абаева С.С. — 2026-02-16

Жаһандану жағдайында, ғылым мен технологиялардың қарқынды дамуы, сондай-ақ халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюі барысында ұлттық тілдердің ғылыми білімді өндірудің, таратудың және қайта өндірудің толыққанды құралы ретіндегі рөлі арта түсуде. Ғылым тілінің қалыптасуы мемлекеттің зияткерлік және мәдени егемендігінің маңызды көрсеткіші болып табылады және ғылыми ойдың, білім беру жүйесінің және тіл саясатының даму деңгейін айқындайды. Осы тұрғыда барлық ғылым салаларында түпнұсқа ғылыми контентті қалыптастыруға және толыққанды қызмет етуге қабілетті ғылым тілі ретіндегі қазақ тілін дамыту ерекше маңызға ие.

Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту бағытында тұрақты үрдістер байқалғанымен, қазіргі кезеңде қазақ тілі, әсіресе жаратылыстану және техникалық ғылымдар саласында, ғылым тілі ретінде толық қалыптаспаған. Ғылыми жарияланымдар мен оқу материалдарының едәуір бөлігі орыс тілінде дайындалады немесе аударма мәтіндер болып табылады, бұл қазақ тілінің өзіндік ғылыми дәстүрлері мен терминологиялық аппаратының дамуын тежейді. Соның салдарынан мемлекеттік тілдегі ғылыми коммуникация үдерісі үзік-үзік сипат алып, терминологиялық әркелкілік пен нормативтік сәйкессіздік мәселелеріне тап болып отыр.

Proverbs and sayings in Modern English

Sevinc Abdullayeva — 2026-02-16

Proverbs are short and unique words and expressions that have been inherited by the people, adopted by the people, and have survived the test of centuries of thought and logic to this day. Proverbs express not only the common feelings and thoughts of the people, but also the common taste of language. It is known to everyone that proverbs hold a very important place in our lives. The use of proverbs in our daily lives, in official situations, and wherever we can think of is inevitable. Proverbs are treasure troves of literature. They have the potential to develop our speech and also have the power of life lessons with their meanings. Proverbs in the vernacular mean the advice given to us by our ancestors, recommendations related to life. We also use these proverbs at certain moments to demonstrate our speech in a rich way. Of course, proverbs belong to all peoples of the world. Some have a counterpart in the Azerbaijani language, while others do not. Different proverbs are used in different moments and situations. For example, “He didn’t look very intelligent, but you can’t judge a book by its cover”. According to its meaning, an opinion about something cannot be formed simply by looking at its external appearance. “Nothing venture, nothing have” - You should try hard to make success, you can’t get anything without risk; the same meaning is used for “You can’t make an omelete without breaking eggs. Meaning, Sometimes men have to do unpleasant things to complete a task or achieve a goal .

“The grass is always greener on the other side of the fence” - Meaning, You don’t know about him at all. Maybe he is pretending to be generous / something is more pleasant when it is on the other side.

“The rich man’s cock even sets an egg”- Meaning, money comes to the rich people.

МЕТОДИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА ПРИ ОБУЧЕНИИ ФИЗИКЕ В ШКОЛЕ

Рахымбеков Айтбай Жапарович — 2026-02-16

В работе рассматриваются современные подходы к применению технологий искусственного интеллекта в процессе обучения физике. Анализируются возможности интеллектуальных систем по повышению качества усвоения учебного материала, развитию учебной мотивации и стимулированию познавательной активности учащихся. Освещаются методические аспекты внедрения ИИ-инструментов в образовательную практику, приводятся примеры использования адаптивных обучающих платформ, интеллектуальных симуляций и виртуальных лабораторий с элементами машинного анализа данных. Подчеркивается, что интеграция искусственного интеллекта в образовательный процесс способствует развитию исследовательских компетенций, формированию критического мышления и устойчивого интереса к изучению физики

From Nomadism to Studio: The Yurt as Inspiration for a Contemporary Designer

Zhamanbalanova A.B. — 2026-02-16

Бұл мақалада дәстүрлі қазақ үйінің мәдени-символдық, конструктивтік және көркемдік ерекшеліктері қазіргі дизайн тәжірибесінің контексінде қарастырылады. Қазақ үй көшпелі мәдениеттің материалдық және рухани құндылықтарын бейнелейтін тұтас кеңістіктік-көркем жүйе ретінде талданады. Зерттеу барысында қазақ үйдің дөңгелек пішіні, радиалды құрылымы, шанырақтың семантикалық мағынасы, сондай-ақ киіз, тоқыма, тері және болат сияқты дәстүрлі материалдардың эстетикалық және символдық рөлі айқындалады. Мақалада киіз үйдің архитектура, интерьер, жиһаз дизайны, көрме және білім беру кеңістіктеріндегі заманауи интерпретациялары қарастырылып, оның формалық және декоративтік принциптерінің қазіргі жобалау тәжірибесіне бейімделу мүмкіндіктері талданады. Зерттеу нәтижелері қазақ үйдің көркемдік логикасы мен мәдени семантикасы заманауи дизайнда тұрақты даму, мәдени сабақтастық және кеңістікті көркем ұйымдастырудың тиімді құралы ретінде қолданылуы мүмкін екенін көрсетеді.

The Effect of Stress on Hair Structure

A.M. Abdinova — 2026-02-16

This article examines the theoretical mechanisms underlying the effects of psychological and physiological stress on the structural components of hair. We will examine all the factors that influence stress on hair structure. It is known that the beauty of hair and its structure depend not only on the care and mechanical effects of various dyes and perms, but any of these types can disrupt the hair growth cycle, and chronic stress most often goes unnoticed and causes the greatest harm. Stress is a systemic destructive factor that changes not only the appearance but also the chemical composition of the hair shaft.

The link between stress and hair health is direct and proven. Emotional stress can disrupt follicle function, while chronic stress can cause hair loss, dullness, lifelessness, thinness, and weakness. It is important to understand the mechanisms of this influence in order to take timely measures and prevent permanent changes.

La société soviétique géorgienne et le modèle soviétique d'éducation (années 1920-1930)

Maia Kvrivishvili — 2026-02-16

Le système éducatif constituait l'un des points faibles du gouvernement bolchevique. Les ressources matérielles existantes ne permettaient pas de répondre à ses besoins croissants. L'ensemble du réseau scolaire était en désarroi, tant en termes d'inventaire et de bâtiments que de manuels scolaires et d'enseignants. La réforme de l'éducation s'est articulée autour de plusieurs axes : il fallait rénover les établissements scolaires ou en construire de nouveaux, les équiper ; organiser l'enseignement secondaire et supérieur selon les normes soviétiques ; créer des manuels scolaires imprégnés d'idéologie marxiste-léniniste ; mobiliser le personnel enseignant existant, inadapté (idéologiquement) et insuffisant (quantitativement), le recruter et en former de nouveaux.

Павлодар өңірінің тарихы мен мәдени-экономикалық процесін талдау

Б.Б. Амангелдиев — 2026-02-16

Павлодар өңірі Қазақстанның солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан маңызды экономикалық және мәдени аймақ болып табылады. Оның тарихы ежелгі көшпелі халықтар дәуірінен басталып, Ресей империясының және Кеңес дәуірінің ықпалы арқылы дамып келеді. Өңірде археологиялық жәдігерлер, тарихи ескерткіштер мен мәдени мұралар сақталған, бұл жердің тарихи маңыздылығын айқындайды. ХХ ғасырда Павлодар индустриалды орталыққа айналып, металлургия, мұнай-химия және энергетика салаларында ірі кәсіпорындар құрылды.

Павлодар өңірінің мәдени өмірі мен қоғамдық дамуы да маңызды рөл атқарады. Мұнда түрлі ұлт өкілдерінің дәстүрлері мен тілдері сақталған, халықтық өнер мен заманауи шығармашылық үйлесім тапқан. Білім беру, спорт және мәдени іс-шаралар арқылы өңір тұрғындарының әлеуметтік белсенділігі артып, жергілікті қауымдастықтар дамиды. Сонымен қатар, туристік әлеуетін арттыру мақсатында тарихи ескерткіштер мен табиғи ландшафттарды сақтау және дамыту шаралары жүргізілуде. Бұл мәдени-экономикалық байланыстар өңірдің тұрақты дамуына және Қазақстанның ұлттық бірегейлігін нығайтуға үлес қосады.

Экономикалық даму ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және сауда-саттық арқылы қамтамасыз етіледі. Сондай-ақ, өңірдің мәдени өмірі халықтық дәстүрлер, салт-дәстүрлер мен заманауи өнерді біріктіреді. Павлодар облысының әлеуметтік-экономикалық дамуы оның стратегиялық орналасуымен, табиғи ресурстарымен және еңбек әлеуетімен тығыз байланысты. Бұл мақалада тарихи кезеңдер мен мәдени-экономикалық үрдістерді талдау арқылы өңірдің қазіргі даму динамикасы қарастырылады, оның Қазақстанның жалпы экономикалық және мәдени картасындағы рөлі айқындалады. Зерттеу нәтижелері өңірді кешенді түсінуге және стратегиялық жоспарлауда қолдануға мүмкіндік береді.

Қазақстан мен Түркия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасты тарих сабағында оқытудың маңыздылығы

Кадиров Д.Ә. — 2026-02-16

Бұл мақалада Қазақстан мен Түркия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынасты тарих сабағында оқытудың өзектілігі мен педагогикалық маңызы қарастырылады. Екі ел арасындағы саяси, экономикалық және мәдени байланыстардың тереңдігі жас ұрпаққа халықаралық қатынастардың дамуын жан-жақты түсінуге мүмкіндік береді. Тарих пәнінде бұл тақырыпты оқыту оқушылардың дүниетанымын кеңейтіп қана қоймай, тәуелсіз Қазақстанның сыртқы саясатының қалыптасу кезеңдерін, түрік дүниесінің интеграциялық үдерістерін және бауырлас елдер арасындағы стратегиялық серіктестіктің мәнін терең меңгеруге жағдай жасайды. Сонымен қатар, Қазақстан–Түркия қатынастары арқылы оқушыларға өзара құрмет, ынтымақтастық, бейбітшілік пен диалог қағидаттарын түсіндіру маңызды. Мақалада осы тақырыпты оқытудың әдістемелік тәсілдері, тарихи дереккөздерді тиімді пайдалану жолдары және оқушылардың критериалды ойлау дағдыларын қалыптастырудағы рөлі талданады. Жалпы, бұл тақырып тарих сабағының мазмұнын байытып, оқушылардың халықаралық процестерді талдау қабілетін арттыруға бағытталған.

Осы тұрғыдан алғанда, аталған материалды мектеп бағдарламасына енгізу оқушылардың тарихи санасын дамытуға елеулі үлес қосады. Бұл оқу процесін заманауи талаптарға сәйкестендіріп, халықаралық саясатты меңгеруге деген қызығушылықты арттырады.

Семей полигонының тарихи маңызы және ядролық сынақ нәтижесінің кезеңі мен сипаты

Н.Ж. Токтаганов — 2026-02-16

Бұл мақалада Семей ядролық сынақ полигонының тарихи маңызы, ядролық сынақтардың кезеңдері мен олардың сипаты жан-жақты қарастырылады. Полигон Семей өңірінде орналасып, Иосиф Сталиннің бастамасымен 1949 жылы алғашқы атом бомбасының жарылуымен өз жұмысын бастады. 1949–1989 жылдар аралығында бұл аумақта 450-ден астам ядролық сынақ өткізілді. Сынақтар бастапқы кезеңде ашық ауада жүргізілсе, кейіннен жер асты жарылыстарына көшірілді.

Зерттеу барысында ядролық сынақтардың экологиялық, әлеуметтік және демографиялық салдары талданып, аймақ халқының денсаулығына тигізген зияны, қоршаған ортаның ластануы және генетикалық өзгерістер мәселесі көрсетіледі. Сонымен қатар, полигонның жабылуына ықпал еткен қоғамдық қозғалыстар, соның ішінде Невада – Семей қозғалысы қызметі баяндалады. 1991 жылы Нұрсұлтан Назарбаев жарлығымен полигон ресми түрде жабылып, бұл шешім Қазақстанның ядролық қарусыздану саясатының бастамасына айналды.

Мақалада Семей полигонының әлемдік қауіпсіздік тарихындағы орны мен оның жаһандық антиядролық қозғалысқа қосқан үлесі ғылыми тұрғыда бағаланады.

LOS ACTOS POLÍTICOS O DE GOBIERNO, SU ORIGEN, EVOLUCIÓN HISTORICA EN EUROPA Y EN ALGUNAS DE LAS CONSTITUCIONES DE COLOMBIA

NESTOR RAFAEL TRIVINO GARCIA — 2026-02-16

Antecedentes Históricos de los Actos Políticos o de Gobierno en el Contexto Europeo.

El contexto Europeo de los actos políticos o de gobierno se remonta a la Francia, Malagón (2007) afirma que:

El concepto como tal de acto político se remonta en su nacimiento a la Francia del siglo XVIII, en donde por virtud del movimiento revolucionario se pretende restarle poder a la corona y los nobles. En 1970 se expandieron las leyes del 16 y 24 de agosto, que pretendieron quitarle poder a la nobleza de toga representada en los parlamentos y así poner fin a los enfrentamientos con la corona. Se estableció en el código penal como delito la intromisión de los jueces en la acción administrativa. Los revolucionarios se dieron cuenta que tenían que tenían que neutralizar al poder judicial para poder sobrevivir, por lo que excluyeron del control de los jueces las actividades administrativas, circunstancia que originó el derecho administrativo; en efecto, el Consejo de Estado, organismo creado por Napoleón con funciones der asesoría y consulta del gobierno, empezó a resolver las controversias, primero como jurisdicción retenida, proponiendo las soluciones al jefe del ejecutivo, tanto en materias contenciosas como administrativas, y luego como jurisdicción independiente desde 1872, creando así por medio de su jurisprudencia el derecho administrativo, el cual tuvo la peculiaridad de ser exclusivamente el derecho de la administración.(p.35).

Psychological manifestations of the self-image in students

Guliyeva Gulnar Rasim — 2026-02-16

In modern psychology, numerous studies have been devoted to the study of the concept of “I” and its psychological essence and manifestations. The essence of the problem is that “I” is the main component of the personality and psyche and acts as the main leading means in the formation of personality. The complex structure of “I”, as well as its role in the formation of various mental functions, have led to the emergence of various approaches to this area. In general, when we look at psychological research, we see that it is impossible to find a fundamental, modern and classical researcher who does not express certain ideas about the problem of “I”. From this point of view, in the formulation of the problem, preference should be given to such aspects that these aspects can directly clearly orient the psychological aspects of “I”.

Psychological research shows that the “I-image” is directly related to the concept of self. From the moment of its formation, the concept of self becomes an active principle, an important factor in the interpretation of experience. The concept of self, from its formation, acts as an active beginning as the main factor in the interpretation of experience.

The study of the “I-image” is a promising direction in the field of psychology. Because its results can provide significant practical benefits in psychological counseling, psychotherapy, education, training and medicine. It is precisely from this perspective that the “I” image formed is an integral indicator of the normal development of the personality.

THEORETICAL FOUNDATIONS OF COMMUNICATIVE SUBCOMPETENCE IN BASIC SECONDARY EDUCATION

Muhanova Zh.Zh. — 2026-02-16

The development of communicative competence is a primary aim of contemporary language pedagogy; however, its successful implementation in basic secondary education persists as a intricate issue owing to the multifaceted character of communication. This paper confronts the difficulty of converting the comprehensive notion of communicative competence into an instructional and assessable structure by concentrating on its integral components-communicative subcompetences.

The investigation is motivated by the imperative to supply educators with a robust theoretical basis for creating pedagogy that progresses beyond grammatical precision to encourage genuine, adaptable language application. The inquiry synthesizes pivotal theoretical models and educational methodologies to delineate the linguistic, sociolinguistic, discursive, and strategic subcompetences vital for learners during this formative period.

The analysis demonstrates that a conscious, principles-oriented approach to these subcompetences markedly strengthens learners' comprehensive communicative capacity, analytical thinking, and social abilities. It is concluded that incorporating this theoretical structure into curriculum design and instructional practice is fundamental for preparing students to manage the challenges of authentic communication, which makes the results broadly relevant within the realm of basic secondary education

RETINOBLASTOMA: CONTEMPORARY STATE OF THE PROBLEM

Arman Khozhayev — 2026-02-16

This scientific and analytical work presents modern clinical and diagnostic data concerning the most common malignant intraocular tumor in children – retinoblastoma. The issues of etiopathogenesis, genetic and molecular features of this pathology, assessment of the role of biomarkers in diagnostics and prognosis of the disease are covered in detail. Promising directions for the development of new and improved diagnostic and therapeutic approaches, genetic causes of this pathology, possibilities of whole genome sequencing for studying the mutation landscape, currently used classification systems of retinoblastoma, available possibilities of clinical screening are described. The publication shows that studies of the molecular basis of the disease also led to deciphering subsequent events and, thus, to the discovery of biomarkers and associated targeted therapies. In addition, improvements in molecular biology methods contributed to the development of effective methods of early diagnostics, genetic counseling and disease prevention. The issues of visual acuity assessment and improving the quality of life of patients are also comprehensively considered

Secondary arterial hypertension in a young adult: aortic coarctiation associated with bicuspid aortic valve

Omirtaeva Bakhytkul Abubakirovna — 2026-02-16

Aortic coarctation (CoA) remains an important but frequently underrecognized cause of secondary arterial hypertension in young individuals. Despite advances in cardiovascular imaging, delayed diagnosis is still common, particularly in patients without pronounced clinical signs during childhood. We present a clinical case of an 18-year-old male with newly detected severe arterial hypertension in whom comprehensive diagnostic evaluation revealed native aortic coarctation combined with a bicuspid aortic valve (BAV). The report emphasizes the importance of routine blood pressure measurement in all extremities and highlights imaging modalities as key tools in identifying hemodynamically significant obstruction, even in the presence of modest pressure gradients. Early detection of CoA is essential for preventing long-term cardiovascular complications and ensuring optimal therapeutic outcomes.

Severe Cardiorenometabolic Remodeling as a Substrate for Persistent Atrial Fibrillation and Heart Failure Progression Despite Effective CRT-D: A Case Report

Smagulova A.K. — 2026-02-16

We present the case of a 67-year-old male patient with ischemic dilated cardiomyopathy, heart failure with reduced ejection fraction (HFrEF), permanent atrial fibrillation (AF), and stage 3b chronic kidney disease (CKD) in the setting of a pronounced cardiorenometabolic phenotype including class III obesity and type 2 diabetes mellitus. Despite prior implantation of cardiac resynchronization therapy with defibrillator (CRT-D) and 99% biventricular pacing, the patient remained heart failure in New York Heart Association (NYHA) functional class III–IV and demonstrated progressive renal dysfunction.

The patient was admitted due to acute decompensation of chronic heart failure with features consistent with type 2 cardiorenal syndrome. Comprehensive optimization of guideline-directed medical therapy, including initiation of an SGLT2 inhibitor, rate control strategy, oral anticoagulation, metabolic correction, and nephrology monitoring, resulted in clinical stabilization without the need for renal replacement therapy.

This case illustrates the potential role of advanced structural and metabolic remodeling as a determinant of persistent AF and relative clinical non-response to CRT-D within the cardiorenometabolic continuum.

The Western Balkans in Turkish Foreign Policy and Neo-Ottomanism

Maia Kapanadze — 2026-02-16

Turkey is trying to increase its political influence at the regional and global levels. His foreign policy underwent some evolution during the rule of the Justice and Development Party (AKP). Of particular note is Turkey's neo-Ottoman vision, which is clearly visible in its relationship with the Western Balkans. The new foreign policy vision developed under `the AKP, neo-Ottomanism, has its roots in Ottomanism. The term "neo-Ottomanism" was originally used to refer to the foreign policy of Turkish President Turgut Ozal. Neo-Ottomanism refers to Turkey's willingness to expand or restore political and cultural influence in the territory of the former Ottoman Empire, Turkey uses "soft power" to pursue its neo-Ottoman policy. Of particular note is the politicization of religious sentiments, which is clearly visible in relations between Turkey and the Western Balkans. The Balkans and Turkey are connected by historical proximity, because the Ottomans ruled there for a long time. The activities of Ankara in Western Balkans: investments, cultural exports, access to education, diplomatic and political ties, serve to increase its political prestige, which is nothing more than its neo-Ottoman agenda.

MANAGING DIGITAL TRANSFORMATION PROJECTS IN BANKS: KEY CHALLENGES AND SUCCESSFUL PRACTICES

Eleonora Turginbekova — 2026-02-16

In the context of accelerated digitalization in the financial sector, banks are forced to actively implement innovative technologies to increase competitiveness, optimize business processes, and improve customer experience. This article examines the key challenges banks face when implementing digital transformation projects, as well as successful management practices for these projects.

Analysis of Collateral Realisation Statistics (2023–2025)

Samal Bissengaliyeva — 2026-02-16

The article presents an analysis of statistics on the actual realisation of collateral assets over the period 2023–2025. The issue of collateral valuation accuracy is examined, specifically the extent to which the realised sale price of collateral corresponds to its fair value recognised in accounting. The purpose of the study is to confirm or refute the correctness of the applied approach to fair value measurement of collateral by comparing collateral recovery ratios with regulatory liquidity coefficients. The study is based on a sample of 681 realised collateral items. A recovery ratio R (the ratio of the realised sale price to the fair value recognised in accounting) was calculated, followed by descriptive analysis, visualisation of the distribution of R, and statistical testing. The results show that, on average, collateral is realised at approximately 98% of its recognised fair value, while for real estate the actual recovery level significantly exceeds conservative regulatory benchmarks (0.99 versus the regulatory coefficient of 0.7). Practical recommendations are provided for banking institutions on improving the valuation and monitoring of collateral.

Management Accounting as an Information Basis for Inventory Management under Lean Production Conditions

Ramazanova G.B — 2026-02-16

В статье рассматривается роль управленческого учета в системе управления запасами промышленного предприятия при применении инструментов бережливого производства. Показано, что результативность бережливых подходов в управлении запасами в значительной степени определяется качеством, степенью детализации и аналитической структурой управленческой информации. Обосновано, что управленческий учет формирует информационную основу для выявления потерь, анализа материальных потоков и обоснования управленческих решений в условиях бережливого производства. Особое внимание уделено методическим аспектам формирования показателей управленческого учета запасов и их использованию при внедрении инструментов бережливого производства на промышленных предприятиях.

УСТОЙЧИВОСТЬ СИСТЕМЫ ЛЕКАРСТВЕННОГО ОБЕСПЕЧЕНИЯ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН: ЭКОНОМИЧЕСКАЯ ОЦЕНКА, РИСКИ И СТРАТЕГИЧЕСКИЕ НАПРАВЛЕНИЯ

Баубекова И. М. — 2026-02-16

Устойчивость системы лекарственного обеспечения является важнейшим условием стабильного функционирования здравоохранения и обеспечения доступности медицинской помощи населению. Цель исследования — провести экономическую оценку устойчивости системы лекарственного обеспечения Республики Казахстан, выявить ключевые риски и определить стратегические направления её развития. В исследовании использованы методы фармакоэкономического, структурного и риск-анализа. Установлено, что система характеризуется высокой концентрацией затрат по отдельным нозологиям, значительной долей расходов на инновационные препараты, зависимостью от импортных поставок и уязвимостью к рискам дефицитов. Обоснована необходимость перехода от модели закупа лекарств к модели управления лекарственной терапией. Практическая значимость исследования состоит в возможности использования результатов при совершенствовании государственной политики лекарственного обеспечения.

EDUCATIONAL STRATEGIES IN THE CONTEXT OF LEADERSHIP AND A QUANTUM PERSPECTIVE

Milka Petrova — 2026-02-16

This paper examines educational strategies through the lens of contemporary leadership and the quantum approach as a conceptual framework for management in conditions of organizational complexity. In the context of global dynamics, digital transformation, and increasing uncertainty, traditional linear models of planning and management prove insufficient for the sustainable development of educational institutions.
At the core of the analysis lies the understanding that educational strategies must be long-term, adaptive, and value-oriented. They involve the formulation of a clear vision, the development of institutional culture, the integration of innovation, and the establishment of mechanisms for continuous feedback and learning. Contemporary educational strategy is not limited to administrative planning; rather, it requires strategic leadership that mobilizes human potential and creates conditions for sustainable development.
The paper examines leadership as a strategic factor in shaping direction, trust, and organizational identity, while the quantum approach is presented as a metaphorical and systemic perspective emphasizing interconnectedness, the probabilistic nature of processes, and the potentiality of development. The educational institution is conceptualized as a dynamic system in which small managerial decisions can have significant impacts on culture and outcomes.
An integrative conceptual framework is proposed, combining strategic management, systems thinking, and human capital development. In this context, quantum thinking supports the re-examination of managerial practices by fostering adaptability, innovation, and sustainability within the educational environment.
The paper contributes to the development of an interdisciplinary approach to educational leadership and outlines perspectives for constructing strategic models aligned with the demands of the twenty-first century

БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНА ТОҒЫЗҚҰМАЛАҚ ОЙЫНЫН ҮЙРЕТУДЕ КОМПЬЮТЕРЛІК ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІ

Куатова Аружан Саметжанқызы — 2026-02-16

Зерттеу бастауыш сынып оқушыларына қазақтың дәстүрлі зияткерлік ойыны – тоғызқұмалақты компьютерлік технологияларды пайдалана отырып оқытудың тиімділігін қарастырады. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, цифрлық құралдарды оқу процесіне енгізу оқушылардың танымдық белсенділігін, логикалық ойлауын, есте сақтау және шешім қабылдау қабілеттерін дамытуға оң әсер етеді. Эксперименттік топ, яғни Playok, Iggamecenter, Тоғызқұмалақ Мастер (Android) және Тоғызқұмалақ Онлайн (iOS) сияқты интерактивті платформаларды қолданған оқушылар, дәстүрлі әдіспен оқытылған бақылау тобына қарағанда ойын ережесін меңгеру, стратегия құру және проблемаларды шешу дағдылары бойынша жоғары көрсеткіштерге жетті. Геймификация элементтері, визуалды модельдеу және нақты уақыттағы интерактивтік тәжірибе оқушылардың қызығушылығын арттырып, когнитивтік дамуын жылдамдатты. Зерттеу қорытындысы компьютерлік технологияларды қолдану арқылы тоғызқұмалақты оқытудың тек ұлттық мәдени мұраны сақтап қана қоймай, сонымен қатар бастауыш сынып оқушыларының сыни ойлау, аналитикалық қабілет және өздігінен білім алу дағдыларын дамытуға мүмкіндік беретінін көрсетті.

ЖОБАЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТ АРҚЫЛЫ ПӘНДІК БІЛІКТІ ҚАЛЫПТАСТЫРУ МҮМКІНДІКТЕРІ

Баймаханбетова Марал Абаевна — 2026-02-16

Қазіргі білім беру парадигмасында білім нәтижесі ретінде тек ақпаратты меңгеру емес, оны практикалық және танымдық іс-әрекетте қолдана алу қабілеті алдыңғы орынға шығады. Осы тұрғыдан алғанда «пәндік білік» ұғымы білім мазмұнының маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады.
Педагогикалық әдебиеттерде білік ұғымы білім мен дағдының аралық буыны ретінде сипатталады. Білік-бұл меңгерілген білімге сүйене отырып, белгілі бір әрекетті саналы түрде орындау қабілеті. Дағдыдан айырмашылығы-білік автоматтандырылмаған, ол үнемі ойлануды, талдауды және жағдайға сәйкес әрекет етуді талап етеді.

DEVELOPMENT OF ENGLISH COMMUNICATION SKILLS IN PRIMARY SCHOOL STUDENTS IN KAZAKHSTAN

Sh. B. Kalbergenova — 2026-02-16

Abstract

The article examines the development of English communication skills in primary school students in Kazakhstan within the context of modern educational reforms and the updated curriculum. The purpose of the study is to identify effective pedagogical approaches that enhance students’ listening, speaking, reading, and writing abilities at an early stage of language acquisition. The research is based on a combination of theoretical analysis and practical methods, including classroom observations, diagnostic assessment, and the application of communicative tasks adapted to the Kazakhstani primary school environment.

The study highlights several key methods that proved effective in improving communication skills: situational role-plays, storytelling activities, task-based learning, and the integration of digital tools such as interactive platforms and educational applications. The findings demonstrate that regular use of authentic communicative situations significantly increases learners’ motivation, vocabulary retention, and confidence in using English for real purposes.

The results of the study contribute to the methodological foundation for teaching English in Kazakhstan’s primary schools and can be used by teachers to design more interactive and student-centered lessons. The research emphasizes the importance of creating supportive linguistic environments that stimulate active communication and foster early language proficiency.

THE ROLE OF EXTRACURRICULAR GEOGRAPHY CLUBS IN DEVELOPING STUDENTS’ COGNITIVE ENGAGEMENT

Saipov Abdimazhit Amanzholovich — 2026-02-16

Extracurricular learning environments have become an increasingly important component of contemporary geography education, offering opportunities to extend classroom instruction through inquiry-based and experiential activities. Geography clubs, in particular, provide structured platforms for field investigations, project-based learning, collaborative problem-solving, and the exploration of real-world environmental and socio-spatial issues. Such activities have the potential to promote deeper forms of learning by stimulating students’ cognitive engagement, including sustained effort, strategic thinking, and reflective inquiry. This study investigates the role of extracurricular geography clubs in developing students’ cognitive engagement in secondary education. Using a mixed-methods approach, the research draws on questionnaire data, classroom observations, and analysis of students’ project work to examine changes in learners’ analytical skills, learning strategies, and attitudes toward geographical problem-solving. The findings indicate that participation in geography clubs is associated with increased levels of curiosity, persistence in complex tasks, and the use of higher-order thinking strategies. Students involved in club activities demonstrated greater interest in independent exploration and showed improved abilities to connect theoretical concepts with real-world contexts. The study highlights the pedagogical value of integrating extracurricular geography clubs into school-based educational practices and underscores their potential contribution to fostering cognitively engaged learners. The results offer practical implications for geography teachers and school administrators seeking to enrich instructional approaches and promote meaningful student participation beyond the classroom.

ЖАҺАНДАНУ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ПОЛИЯЗЫҚТЫҚ БІЛІМ БЕРУ: ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ТӘЖІРИБЕСІ МЕН БАСЫМДЫҚТАРЫ

Абаева С.С. — 2026-02-16

Халықаралық байланыстардың қарқынды дамуы, мемлекетаралық өзара іс-қимылдың кеңеюі және білім беру кеңістігінің жаһандануы жағдайында тек екі тілді меңгеру жеткіліксіз болып отыр. Осыған байланысты кемінде бір әлемдік тілді, соның ішінде еуропалық (ағылшын, француз, неміс) немесе азиялық (араб, қытай, жапон және т.б.) тілдерді меңгеру қажеттілігі өзекті мәселеге айналуда. Көптеген елдерде бұл міндет үштілділік тұжырымдамасы аясында жүзеге асырылуда.

Тілдік үштұғырлылық идеясы тіл саясатының формалды элементі ретінде емес, әлеуметтік-экономикалық дамудың объективті талаптарына жауап ретінде қалыптасты. Қазақстан Республикасы қазіргі жаһандық үдерістерді ескере отырып, үштілді білім беру стратегиясын іске асыруда және үш тілді меңгеруді мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігін арттырудың маңызды факторларының бірі ретінде қарастырады. Атап айтқанда, ағылшын тілін меңгеру жаһандық ақпараттық кеңістік пен инновациялық ресурстарға қол жеткізуге, әлемнің жетекші жоғары оқу орындарында білім алуға және дамыған елдерде кәсіби тәжірибе жинақтауға мүмкіндік береді, сондай-ақ халықаралық іскерлік қарым-қатынастың міндетті шарты болып табылады. Осы тұрғыда бірнеше тілді меңгеру тұлғаның ұлттық және халықаралық деңгейдегі бәсекеге қабілеттілігін арттырады.

ПЕРСОНАЛИЗИРОВАННОЕ ОБУЧЕНИЕ И ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ: ВОЗМОЖНОСТИ И ОГРАНИЧЕНИЯ В ПРЕПОДАВАНИИ ИНОСТРАННЫХ ЯЗЫКОВ

Базарова Динара Аскаровна — 2026-02-16

В работе рассматривается, как искусственный интеллект (ИИ) может поддерживать персонализированное обучение в преподавании иностранных языков и переводоведении, и где проходят его разумные пределы. Эмпирическая база включает опрос 100 респондентов (70 студентов и 30 преподавателей) и сравнительную проверку качества Google Translate, DeepL и ChatGPT на учебных текстах: оценивались адекватность передачи смысла, контекстуальная точность и стилистическая уместность. Опрос проводился по пятибалльным шкалам с двумя открытыми вопросами; после пилотажа согласование критериев между оценщиками было уточнено.

Результаты показывают, что ИИ помогает настраивать траектории обучения под уровень студента, ускоряет работу с лексикой и корпусами, берет на себя рутинные операции (черновой перевод, терминологический поиск, первичное постредактирование) и экономит время на занятиях. Вместе с тем выявлены существенные ограничения. У части обучающихся снижается привычка к критическому чтению: готовые подсказки подталкивают к поверхностным решениям. Машинный перевод периодически «теряет» культурные отсылки, терминологию по специальности и подтекст; встречаются стилистические провисания и «уверенные ошибки». Зависимость от инструментов выше у начинающих и снижается по мере роста языковой компетенции. ИИ стал массовой практикой и воспринимается как ускоритель типовых операций и персонализации; при этом значимая часть аудитории фиксирует когнитивные издержки. Автоматизированный перевод полезен в технических/научных жанрах, но не заменяет человека в содержательно и культурно насыщенных текстах; следовательно, для учебных задач ключевы критическая проверка и постредактирование результатов

ВЛИЯНИЕ ТРАНСФОРМАЦИИ РЫНКА ТРУДА НА ПРОФЕССИОНАЛЬНОЕ САМООПРЕ-ДЕЛЕНИЕ СТАРШЕКЛАССНИКОВ

Абзалқызы Ақбота — 2026-02-16

В статье исследуется влияние трансформации современного рынка труда на процесс профессионального самоопределения старшеклассников. Анализируются изменения, обусловленные цифровизацией, автоматизацией и появлением новых профессии, а также их влияние на осознанность профессионального выбора учащихся 9-11 классов. Эмпирическая часть исследования основана на результатах анкетирования 50 старшеклассников. Полученные данные свидетельствуют о недостаточном уровне осведомленности учащихся о современных профессиях при высокой заинтересованности в профориентационном сопровождении. В заключении представлены практические рекомендации по организации профориентационной работы в школе с учетом трансформации рынка труда

Мектепте жасанды интеллект (ЖИ) құралдарын қолданудың этикалық және практикалық аспектілері

Зулкарнаева Нагима Амангельдиновна — 2026-02-16

Заманауи білім беру жүйесі технологиялық өзгерістердің қарқынды дамуына байланысты жаңа сын-қатерлер мен мүмкіндіктерге тап болуда. Жасанды интеллект (ЖИ) құралдарының пайда болуы мектептерде оқу процесін түбегейлі өзгертуде, өйткені олар оқушылардың білім алуын жекелендіруге, мұғалімдердің жұмысын жеңілдетуге және жалпы білім сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Жасанды интеллект ұғымы – бұл компьютерлік жүйелердің адамдық интеллектке ұқсас тапсырмаларды орындау қабілеті, мысалы, деректерді талдау, үлгілерді тану және шешім қабылдау. ЖИ-дың негізгі элементтеріне машиналық оқыту, нейрондық желілер және терең оқыту кіреді, олар алгоритмдердің өздігінен дамуына негізделген.

APPROACHES TO TEACHING SOCIOCULTURAL COMPETENCE IN BASIC SCHOOL ENGLISH CLASSES

Asimzhanova Akku Meiramkyzy — 2026-02-16

Abstract. The development of sociocultural competence (SCC) is an essential aspect of English language teaching in basic school, as it supports learners’ ability to communicate effectively and appropriately in diverse cultural contexts. However, many teachers experience difficulties in integrating sociocultural elements into regular English lessons due to limited methodological guidance. This article analyzes approaches to teaching sociocultural competence in basic school English classes. The research is based on a survey of 5th- and 6th-grade English teachers, an experimental stage focused on explicit instruction of sociocultural content, and the implementation of interactive teaching methods such as role-play, project work, and multimedia resources. The findings demonstrate that a systematic combination of explicit SCC instruction and interactive methods leads to increased pupils’ cultural awareness, learning motivation, and communicative performance. In addition, the study reveals positive changes in teachers’ attitudes and confidence toward teaching sociocultural aspects of the English language. The results confirm the effectiveness of structured and learner-centered approaches to developing sociocultural competence in basic school EFL instruction.

DEVELOPING STUDENTS’ FUNCTIONAL LITERACY THROUGH TEACHING THE “NUTRITION” UNIT IN THE BIOLOGY CURRICULUM

Nurgalikyzy N. — 2026-02-16

This article explores the issue of forming students' functional literacy using the example of the "Nutrition" section of the biology course. The research work was conducted within a "Lesson Study" cycle by two teachers. The article analyzes active learning methods, an algorithm for developing situational tasks, and the dynamics of student development (levels A, B, C) in the control group