RİYAZİ OBYEKTLƏR ARASINDA ƏLAQƏLƏRİN İNFORMASİYA TEXNOLOGİYALARINDAN İSTİFADƏ EDİLƏRƏK REALLAŞDIRILMASI - Ərsalam Məmmədli Cavid (Scientific Research and Experimental Development, 2025)
Bu məqalədə riyazi obyektlər arasındakı əlaqələrin müasir informasiya texnologiyalarından istifadə etməklə reallaşdırılması araşdırılır. Rəqəmsal texnologiyalar mürəkkəb riyazi strukturların modelləşdirilməsi, təhlili və vizuallaşdırılmasına imkan yaradaraq elmi tədqiqatlar, təhsil və mühəndislik sahələrində yeni perspektivlər açır. Xüsusilə süni intellekt, bulud hesablamaları, kompüter cəbr sistemləri və ədədi metodların tətbiqi riyazi hesablamaların avtomatlaşdırılmasına və dəqiqliyinin artırılmasına yönəldilmişdir. Müasir dövrdə informasiya texnologiyaları riyazi tədqiqatların inkişafında və onların praktiki tətbiqində mühüm rol oynayır. Xüsusilə məlumat emalı alqoritmləri, ədədi metodlar, kompüter cəbr sistemləri və süni intellektin riyazi problemlərin həllindəki rolu vurğulanır. MATLAB, Maple və Python kimi ixtisaslaşmış proqram təminatlarından istifadə böyük həcmli məlumatların emalını, simvolik hesablamaları və riyazi proseslərin modelləşdirilməsini asanlaşdırır. Məqalədə müasir alqoritmlər və onların rəqəmsal mühitdə tətbiqi, o cümlədən optimizasiya metodları, kriptoqrafik protokollar və maşın öyrənməsi yanaşmaları təhlil edilir. Bütün üstünlüklərinə baxmayaraq, informasiya texnologiyalarının riyazi tədqiqatlara inteqrasiyası müəyyən çətinliklərlə üzləşir. Bunlara hesablama mürəkkəbliyi, yüksək resurs tələbləri və ənənəvi riyazi metodların rəqəmsal formata uyğunlaşdırılması zərurəti daxildir. Bu problemlərin həlli üçün daha effektiv alqoritmlərin işlənib hazırlanması, proqram təminatının təkmilləşdirilməsi və mütəxəssislərin rəqəmsal bacarıqlarının artırılması vacibdir. İnformasiya texnologiyalarının inkişafı ilə paralel olaraq, riyazi modelləşdirmə sahəsində yeni yanaşmalar və metodlar yaranmışdır. Məsələn, süni intellektin tətbiqi sayəsində, daha əvvəlki metodlarla əldə edilməyən mürəkkəb əlaqələr və nümunələr daha asan və sürətli şəkildə müəyyən edilir. Bu yanaşmalar, xüsusilə iqtisadiyyat, biotexnologiya və mühəndislik sahələrində tətbiq olunur və öz nəticələrini sürətlə göstərir. Bəlkə də ən vacib tətbiq sahələrindən biri, böyük məlumatların analizi və avtomatik proqnozlaşdırma modellərinin qurulmasıdır. Bulud hesablama sistemləri isə, yüksək hesablamalı gücə ehtiyacı olan tədqiqatçılar üçün əlverişli şərait yaradır. Bu texnologiyaların qarşısında duran əsas problemlərdən biri, ənənəvi riyazi metodların rəqəmsal mühitə uyğunlaşdırılmasıdır. Bunun üçün həm daha mükəmməl alqoritmlərin inkişaf etdirilməsi, həm də daha effektiv proqram təminatlarının yaradılması vacibdir. Gələcəkdə riyazi metodların kvant hesablamaları, blokçeyn və süni intellekt kimi qabaqcıl texnologiyalarla daha dərin inteqrasiyası gözlənilir ki, bu da riyazi modelləşdirmə və təhlil imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirəcəkdir.