ARTIRIMIŞ REALLİQ TEXNOLOGİYASININ SƏNAYE MÜƏSSİSƏLƏRİNƏ İNTEQRASİYASI: Azərbaycan Neft-Qaz, Energetika və Kimya Sektorları Üzrə Empirik Tədqiqat

Abstract

Bu məqalə artırılmış reallıq (AR) texnologiyasının Azərbaycanın üç əsas sənaye sektorunda - neft-qaz emalı (SOCAR Ətraflı Emal Zavodu), energetika (AZƏRENERJI Mingəçevir Su Elektrik Stansiyası) və kimya istehsalatı (Sumqayıt Kimya Sənaye Parkı) - tətbiqinin empirik nəticələrini təhlil edir. 2023-2024-cü illər ərzində üç müəssisədə cəmi 66 iştirakçı ilə aparılan nəzarətli sınaqlar əsasında AR sisteminin ənənəvi kağız sənəd əsaslı baxım üsulları ilə müqayisəli effektivliyi qiymətləndirilmişdir. Tədqiqat göstərir ki, AR tətbiqi orta hesabla 35,8% vaxt azalmasına, 88,7% kritik xəta azalmasına və 76,8% birinci cəhddə uğur nisbəti artımına nail olmuşdur. NASA-TLX ölçüsü ilə qiymətləndirilmiş kognitiv yük göstəricisi orta 38,4% azalmışdır. İqtisadi analiz hər üç müəssisə üzrə orta illik ROI-nin 181% olduğunu ortaya qoymuşdur. Məqalədə həmçinin Azərbaycan müəssisələrinin yerli spesifik şəraitinə - sovet dövrü avadanlıqları, ikidilli texniki terminologiya, milli hüquqi-normativ çərçivə - uyğunlaşdırılmış beş mərhələli AR inteqrasiya modeli təqdim edilir.