ƏRƏB DİLİNİN XARİCİ DİL KİMİ TƏDRİSİNDƏ FONETİK VƏ TƏLƏFFÜZ BACARIQLARININ FORMALAŞDIRILMASI: KONTRASTİV TƏHLİL VƏ METODİK MODEL

Abstract

Məqalədə müasir standart ərəb dilinin fonetik-fonoloji xüsusiyyətlərinin xarici dil kimi tədrisi məsələləri Azərbaycan dilində danışan öyrənənlərin mümkün ehtiyacları kontekstində araşdırılır. Təsviri-linqvistik və kontrastiv təhlil əsasında udlaq və qırtlaq səsləri, emfatik və dişarası samitlər, fonoloji sait uzunluğu, geminasiya, vurğu və intonasiya kimi tədris hədəfləri sistemləşdirilir. Tələffüzün eşidərək fərqləndirmə, artikulyasiya və kommunikativ tətbiq komponentləri arasındakı əlaqə əsaslandırılır. Minimal cütlər, məna əsaslı dinləmə tapşırıqları və qısa dialoqlara söykənən beşmərhələli metodik model, həmçinin 10 ballıq ilkin qiymətləndirmə rubrikası təklif edilir. Təhlil göstərir ki, fonetik hazırlığın əlifbanın mexaniki öyrədilməsi ilə məhdudlaşdırılmaması, məqsədli geribildirim və anlaşıqlılığın nəzərə alınması tədrisin məzmununu sistemləşdirməyə imkan verir. Nəticələr nəzəri-tətbiqi xarakter daşıyır; modelin effektivliyi eksperimental qaydada yoxlanılmamışdır.