Azərbaycan Respublikasında Yanacaq-Energetika və Elektroenergetika sənayesinin inkişaf tendensiyası

Abstract

• Azərbaycan XX əsrin əvvəllərindən neft hasilatı ilə tanınan ölkədir. Xüsusilə Xəzər dənizi sahilində və Bakı bölgəsində neft sənayesi inkişaf edib.
• Müstəqillikdən sonra ölkə öz neft‑qaz potensialını beynəlxalq investisiyalarla birlikdə genişləndirib. Məsələn, 1994‑cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” (“Contract of the Century”) çərçivəsində Azəri‑Çıraq‑Gunəşli (AÇG) yataqlar kompleksi üzrə xarici neft şirkətləri ilə əməkdaşlıq başlanıb.
• Son illərdə İqtisadiyyat və Energetika Nazirlikləri, dövlət şirkətləri – məsələn SOCAR (State Oil Company of the Republic of Azerbaijan) – sektorda mərkəzləşmiş rol oynayır.
• Enerji sistemi strukturuna baxsaq: istehsal, emal və ixracat yolları, ötürücü infrastruktur (boru kəmərləri) mühüm rol oynayır. Məsələn, neft üçün Baku‑Tbilisi‑Ceyhan pipeline (BTC) əsas ixrac marşrutudur.
• Elektrik enerjisi istehsalı da əsasən qazdan asılıdır – 2022‑ci ildə elektrik enerjisinin təxminən 90 %-dən çoxu təbii qazla istehsal edilib.