ҚАЗАҚ ТІЛІН ҒЫЛЫМ ТІЛІ РЕТІНДЕ ҚАЛЫПТАСТЫРУ: ТЕРМИНОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

Abstract

Жаһандану жағдайында, ғылым мен технологиялардың қарқынды дамуы, сондай-ақ халықаралық ғылыми ынтымақтастықтың кеңеюі барысында ұлттық тілдердің ғылыми білімді өндірудің, таратудың және қайта өндірудің толыққанды құралы ретіндегі рөлі арта түсуде. Ғылым тілінің қалыптасуы мемлекеттің зияткерлік және мәдени егемендігінің маңызды көрсеткіші болып табылады және ғылыми ойдың, білім беру жүйесінің және тіл саясатының даму деңгейін айқындайды. Осы тұрғыда барлық ғылым салаларында түпнұсқа ғылыми контентті қалыптастыруға және толыққанды қызмет етуге қабілетті ғылым тілі ретіндегі қазақ тілін дамыту ерекше маңызға ие.

Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту бағытында тұрақты үрдістер байқалғанымен, қазіргі кезеңде қазақ тілі, әсіресе жаратылыстану және техникалық ғылымдар саласында, ғылым тілі ретінде толық қалыптаспаған. Ғылыми жарияланымдар мен оқу материалдарының едәуір бөлігі орыс тілінде дайындалады немесе аударма мәтіндер болып табылады, бұл қазақ тілінің өзіндік ғылыми дәстүрлері мен терминологиялық аппаратының дамуын тежейді. Соның салдарынан мемлекеттік тілдегі ғылыми коммуникация үдерісі үзік-үзік сипат алып, терминологиялық әркелкілік пен нормативтік сәйкессіздік мәселелеріне тап болып отыр.