ЖЕТІСУ ӨҢІРІ ТЕКЕЛІ–ҮШТӨБЕ АЙМАҒЫНДАҒЫ 2011–2024 ЖЫЛДАРДАҒЫ ҚАР ҚАЛЫҢДЫҒЫНЫҢ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ ЖӘНЕ МАТЕМАТИКАЛЫҚ МОДЕЛІ

Authors

  • Зауре Ниязбековна Канапиянова кафедра оқытушысы
  • Жанбай Шуйншалиевич Узденбаев кафедра оқытушысы
  • Айжан Асхатқызы Мырзахметова АЖҚ 221 тобының білімгері

Keywords:

қар жамылғысы, уақыттық қатарлар, статистикалық модель, климаттың өзгеруі, ARIMA

Abstract

  Бұл жұмыста Жетісу облысының Текелі–Үштөбе аймағындағы 2011–2024 жылдар аралығында қалыптасқан қар жамылғысының көпжылдық өзгерістері статистикалық тәсілдер көмегімен зерттелді. Уақыттық қатар көрсеткіштері талданып, қар қабатының ұзақ мерзімді ауытқу бағыттары мен негізгі ерекшеліктері анықталды. Трендті бағалау үшін сызықтық регрессиялық үлгі, ал қатардың құрылымдық қасиеттерін сипаттау үшін ARIMA типіндегі модель қолданылды. Бөлініп алынған параметрлер негізінде алдағы жылдарға арналған болжам жасалып, зерттеу аумағында қар қалыңдығының баяу төмендеу үрдісі сақталатыны анықталды. Алынған нәтижелер өңірдегі климаттық өзгерістердің қар режиміне ықпалын бағалауға және табиғи ресурстарды жоспарлауға мүмкіндік береді.

Published

2025-12-15

How to Cite

Зауре Ниязбековна Канапиянова, Жанбай Шуйншалиевич Узденбаев, & Айжан Асхатқызы Мырзахметова. (2025). ЖЕТІСУ ӨҢІРІ ТЕКЕЛІ–ҮШТӨБЕ АЙМАҒЫНДАҒЫ 2011–2024 ЖЫЛДАРДАҒЫ ҚАР ҚАЛЫҢДЫҒЫНЫҢ ДИНАМИКАСЫН ТАЛДАУ ЖӘНЕ МАТЕМАТИКАЛЫҚ МОДЕЛІ. Research Retrieval and Academic Letters, (11). Retrieved from https://ojs.publisher.agency/index.php/RRAL/article/view/7383

Issue

No. 11 (2025): Research Retrieval and Academic Letters

Section

Geographic Sciences

License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.