АЛАКӨЛ КӨЛІНІҢ 2009–2015 ЖЫЛДАР АРАЛЫҒЫНДАҒЫ СУ ДЕҢГЕЙІНІҢ МАТЕМАТИКАЛЫҚ МОДЕЛІ: УАҚЫТТЫҚ ҚАТАРЛАР ТАЛДАУЫ ЖӘНЕ БОЛЖАУ

Abstract

           Бұл мақалада Алакөл көлінің 2000–2024 жылдар аралығындағы айлық гидрологиялық деректеріне негізделген 2009–2015 жылдар аралығындағы су деңгейінің өзгеру динамикасын зерттеу нәтижелері ұсынылады. Зерттеу мақсаты — осы жылдар үшін уақыттық қатар негізіндегі математикалық модельді құру, коррелограмма тұрғызу және болжау мүмкіндігін бағалау.

           Жұмыста графикалық талдау, автокорреляция (L = 1, 2, 3, 4), сырғыма орташа және полиномиалдық трендтік модельдер қолданылды. Нәтижелер көрсеткендей, көл деңгейінің уақыттық қатары айқын маусымдық сипатқа ие және 2009–2015 жылдары екі фазалы динамика байқалады: 2009–2011 жж. — өсу, 2012–2015 жж. — төмендеу. Алынған модельдер ішінен екінші ретті полиномиалдық трендтің сәйкестігі жоғары (R² ≈ 0.93), бұл оны болжау үшін тиімді модель ретінде қолдануға мүмкіндік береді.